Wanneer verloskundige bellen bij weeën en andere signalen

Misschien is het midden in de nacht en hebben de weeën een ritme gekregen. Of je leest alvast mee, zodat je plan klaarligt voordat je het nodig hebt. Wanneer verloskundige bellen? In Nederland bel je bij weeën eerst je eigen verloskundige. Zij bespreekt de belinstructies tussen 30 en 36 weken met je en is 24 uur per dag bereikbaar (de beroepsorganisatie van verloskundigen KNOV). Het antwoord staat dus in die afspraken en hangt af van het patroon van je weeën.

Bij sommige signalen wacht je niet op een patroon. Die staan verderop en in het kader onder dit artikel. Weet je niet zeker of de bevalling al begonnen is, begin dan met de voortekenen van de bevalling.

Wanneer verloskundige bellen: je belinstructies

Tussen 30 en 36 weken legt je verloskundige uit hoe de bevalling verloopt, hoe die begint en op welke signalen je let. Over het algemeen bel je bij regelmatige weeën die krachtiger worden en niet afnemen na een warme douche, rust of paracetamol, bij gebroken vliezen en bij helderrood bloedverlies. Een minutenraster noemt de KNOV niet, en er kunnen andere instructies gelden voor jouw regio of je persoonlijke of medische situatie.

Bel je, dan stelt je verloskundige meestal eerst vragen om je situatie in te schatten. Tijdens de bevalling komt ze meestal langs om te bepalen of je in de latente of al in de actieve fase zit, en bespreekt ze wat je de komende uren kunt verwachten. Je hoeft je nooit bezwaard te voelen om te bellen, en je partner ook niet. Verloskundigen zeggen niet voor niets vaak: “Liever één keer te veel bellen dan één keer te weinig” (KNOV).

Praktijken en ziekenhuizen vullen dat verschillend in. Bijvoorbeeld:

• Verloskundigenpraktijk Wereldkind, regio Alphen aan den Rijn: bij een eerste kind en een ongecompliceerde zwangerschap een uur lang regelmatige weeën om de drie à vier minuten, elk ongeveer een minuut. Bij een volgend kind een uur lang om de vier à vijf minuten.
• Verloskunde Nunspeet: twee à drie uur lang weeën om de 3 tot 4 minuten, ongeveer 60 seconden lang en toenemend pijnlijk.
• Máxima MC, een ziekenhuis: weeën die een uur lang om de vier à vijf minuten komen.

Een bekende vuistregel is 5-1-1. Lamaze International, een Amerikaanse organisatie voor geboortevoorbereiding, schrijft dat veel zorgverleners 5-1-1 of 4-1-1 aanraden: weeën die steeds 5 (of 4) minuten uit elkaar liggen, elk een minuut, minstens een uur lang. Het antwoord op de vraag wanneer je gaat is volgens Lamaze geen exacte wetenschap. Voor een eerste kind noemt het Amerikaanse Kaiser Permanente weeën om de 3 tot 5 minuten gedurende een uur van minstens 45 tot 60 seconden, en gebruikt Boston Medical Center 4-1-1. De Britse gezondheidsdienst NHS zegt dat je je verloskundige of de afdeling verloskunde belt zodra regelmatige weeën om de 5 minuten of vaker komen. Weeën die afnemen of stoppen als je rust, water drinkt of loopt, zijn volgens Boston Medical Center waarschijnlijk nog geen actieve bevalling. Hoe oefenweeën zich gedragen, lees je in het artikel over harde buiken.

Rekenen tussen de weeën door is lastig, zeker ’s nachts. De gratis online weeëntimer toont interval, duur en hoe dicht je bij 5-1-1 zit. In de Contraction Timer-app stel je de regel van je verloskundige in en krijg je een seintje zodra die bereikt is, met een knop om je verloskundige te bellen. Zo rekent de app legt uit hoe de regel wordt gecontroleerd. Begin je net met timen, lees dan eerst weeën timen.

Thuis, in het geboortecentrum of poliklinisch: wie bel je?

In Nederland kun je thuis bevallen, in een geboortecentrum of poliklinisch in een ziekenhuis, steeds met je eigen verloskundige (KNOV). Je belt haar eerst. Beval je thuis, dan komt ze volgens praktijk Wereldkind zodra de bevalling echt goed op gang is. Beval je poliklinisch, dan bespreekt ze met je wanneer je het beste naar het ziekenhuis gaat, belt ze het ziekenhuis dat jullie eraan komen en ga je met eigen vervoer. Is er geen plek in het ziekenhuis van je voorkeur, dan zoekt ze een plek in een ander ziekenhuis (KNOV). Beval je om een medische reden in het ziekenhuis, onder begeleiding van een klinisch verloskundige of gynaecoloog, vraag dan aan het ziekenhuis wanneer je belt.

Je tweede bevalling kan sneller gaan

Een tweede of volgende bevalling duurt volgens de KNOV meestal korter: gemiddeld 6 tot 12 uur, tegen 12 tot 24 uur bij een eerste baby. De Amerikaanse gynaecologenvereniging ACOG noemt 12 tot 18 uur bij een eerste bevalling en 8 tot 10 uur bij latere. Wereldkind vraagt je daarom iets eerder te bellen en houdt liever wat meer marge aan. Ook de buitenlandse regels liggen vroeger: Kaiser Permanente noemt weeën om de 5 tot 7 minuten, Boston Medical Center 5 tot 6 minuten en OHSU 5 tot 10 minuten, een uur lang. Ging je vorige bevalling heel snel, vertel dat dan aan je verloskundige.

Houd rekening met de reistijd

Moet je voor de bevalling naar een ziekenhuis of geboortecentrum rijden, dan helpt het als je weet hoe lang dat duurt. ACOG raadt aan vooraf te bepalen hoe ver het is, de route een keer te rijden en rekening te houden met verkeer, spits en vertraging op je gewone route. Woon je ver van de zorg, bespreek dan vooraf met je zorgverlener wat je doet als de weeën beginnen (de Australische gezondheidssite healthdirect). Een grote afstand tot het ziekenhuis kan volgens de KNOV een reden zijn om voor een geboortecentrum te kiezen.

Zet je vluchttas vanaf 37 weken klaar (KNOV), op een handige plek zoals een gangkast of de kofferbak van de auto, en zorg dat het autostoeltje goed vastzit. Regel ook wie er voor andere kinderen en huisdieren zorgt (ACOG), zodat vertrekken niet afhangt van telefoontjes op het laatste moment.

Bel meteen, wat je weeën ook doen

Bij sommige signalen wacht je niet op een weeënpatroon. Bel dan meteen je verloskundige, ook ’s nachts:

• Je bent minder dan 37 weken zwanger en denkt dat de bevalling begint (KNOV, NHS).
• Je vliezen breken, ook als je nog geen weeën hebt (NHS). Noteer het tijdstip en let op de kleur van het vruchtwater. Helder is normaal. Bij geel, groen of bruin vruchtwater kan je baby in het vruchtwater hebben gepoept, en dan bel je zonder uitstel (KNOV). Hetzelfde geldt als het hoofdje van je baby nog niet is ingedaald.
• Je verliest helderrood bloed, meer dan een beetje bij het afvegen, of bloed met stolsels. Twijfel je over de hoeveelheid of de kleur, bel dan altijd. Lichtroze of bruin slijmverlies is normaal tijdens de ontsluiting; daarvoor hoef je niet te bellen (KNOV).
• Je voelt je baby minder bewegen dan normaal (KNOV, OHSU).
• De weeën zijn heel intens en je hebt het gevoel dat je moet poepen. Dat kan persdrang zijn (KNOV). Heb je een sterke persdrang en denk je dat je baby nu komt, dan is dat een noodgeval: bel 112 (NHS, Thuisarts).
• Je hebt constante, hevige pijn zonder verlichting tussen de weeën (ACOG) of koorts van 38 °C of hoger (NHS). Het Máxima MC rekent in de zwangerschap al koorts boven 37,8 °C tot de waarschuwingssignalen.
• Een wee duurt langer dan 2 minuten, of je hebt 6 of meer weeën in 10 minuten (NHS).
• Je twijfelt of maakt je zorgen, om wat voor reden dan ook (KNOV).

De volledige lijst staat onder dit artikel.

Wat de verloskundige aan de telefoon wil weten

Reken erop dat ze eerst vragen stelt om je situatie in te schatten (KNOV). Volgens healthdirect gaat het vaak over de duur, de sterkte en de frequentie van de weeën. Houd daarom bij de hand:

• hoeveel weken zwanger je bent en of het je eerste kind is
• sinds wanneer de weeën komen, hoe vaak en hoe lang ze duren
• als je vliezen zijn gebroken: het tijdstip en de kleur, de geur en de hoeveelheid van het vruchtwater
• of je bloed verliest en of je baby beweegt zoals anders
• hoe lang je erover doet om bij het ziekenhuis of geboortecentrum te komen, als je daar bevalt

Heb je je weeën bijgehouden, bijvoorbeeld op de weeënlijst of in de app, dan lees je duur en interval gewoon voor.

Als het nog vroeg is in de bevalling

Het begin van de bevalling heet de latente fase. Bij een eerste kind duurt die volgens de KNOV meestal tien uur of langer, en soms een dag of langer. De weeën wisselen dan in kracht, lengte en regelmaat en kunnen weer afzakken. Volgens de NHS word je in deze fase waarschijnlijk geadviseerd thuis te blijven. Komt je verloskundige langs, dan stelt ze vast of je nog in de latente fase zit of al in de actieve fase, die begint bij ongeveer 3 à 4 centimeter ontsluiting (KNOV).

Zegt ze dat het nog niet zover is, dan heb je je niet vergist. Kaiser Permanente noemt het gewoon om in de vroege bevalling naar het ziekenhuis te gaan en weer naar huis gestuurd te worden. Rust, een warme douche, genoeg drinken en proberen te slapen helpen in deze fase (KNOV). Bel opnieuw als het patroon verandert of een van de signalen hierboven opkomt.