Hoe voelen weeën? Van de eerste weeën tot het persen

Je buik wordt hard en onderin je rug zeurt het. Hoe voelen weeën eigenlijk, vraag je je in de laatste weken af, zeker bij je eerste kind. Elke vrouw ervaart weeën anders, maar ze volgen een patroon dat je kunt leren herkennen.

Hoe voelen de eerste weeën?

De eerste weeën voelen voor veel vrouwen als de krampen die je hebt als je ongesteld bent. Meestal zijn ze goed op te vangen, schrijft de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV). Sommige vrouwen merken vooral een zeurende rug, druk onderin het bekken of een vervelend gevoel in hun dijen, heupen of buik (HealthLinkBC). Cleveland Clinic beschrijft weeën in het begin eerder als een zeurende pijn of een gevoel van druk.

Tijdens elke wee spant je baarmoeder zich aan. Leg je een hand op je buik, dan voel je hem harder worden. Ontspant de spier, dan zakt de pijn en wordt je buik weer zacht, schrijft de Britse gezondheidsdienst NHS. Misschien moet je ook vaak naar het toilet, doordat het hoofdje van je baby op je darm drukt (NHS).

Vroege weeën komen vaak onregelmatig of met ruime pauzes ertussen en duren nog kort of wisselend. Je kunt er vaak nog andere dingen bij doen, zoals koken of tv-kijken (KNOV). Cleveland Clinic noemt 20 tot 30 seconden. HealthLinkBC begint bij 15 tot 30 seconden en komt later bij ongeveer 45, met pauzes die korter worden van elke 10 tot 20 minuten naar elke 5 tot 7 minuten. Dit begin van de bevalling, de latente fase, kan uren duren en soms dagen (NHS). Bij een eerste kind is 10 uur of langer volgens de KNOV heel normaal. De typische duur per fase staat in hoe lang een wee duurt.

De overgang van menstruatiekrampen naar weeën gaat geleidelijk. Volgens Cleveland Clinic beginnen echte weeën soms als een kramp of een gevoel van druk, maar worden ze binnen een paar uur sterker en komen ze dichter op elkaar. Pas als ze regelmatiger en krachtiger worden, met kortere pauzes, is de latente fase voorbij (KNOV). Krampen die mild en onregelmatig blijven of verdwijnen als je rust neemt, zijn eerder harde buiken (Cleveland Clinic, KNOV). Andere voortekenen, zoals bloederig slijm of losse ontlasting, staan in voortekenen van de bevalling.

Hoe voelen weeën als de bevalling doorzet?

Zet de bevalling door, dan veranderen de weeën. Volgens de KNOV zijn ze in de actieve fase regelmatig (de pauzes duren telkens ongeveer even lang), krachtig (je moet ze wegzuchten en hebt al je aandacht erbij nodig) en langer dan in de latente fase, met kortere pauzes. Volgens Cleveland Clinic beschrijven vrouwen ze zo:

• heel sterke en hevige menstruatiekrampen
• een golf van spanning die bovenin de baarmoeder begint en naar beneden trekt
• een knijpend of drukkend gevoel over je hele buik

De pijn kan uitstralen naar je onderrug en benen. Anderen voelen hem eerst in de rug, waarna hij naar voren trekt en langs de dijen naar beneden gaat (healthdirect, een Australische overheidssite).

Elke wee heeft een opbouw: hij begint rustig, neemt toe naar een pijnlijk hoogtepunt en zakt daarna weer af. Tussen twee weeën is er vaak een korte pauze waarin je weinig pijn voelt (KNOV, NHS inform). In de actieve fase duren weeën volgens Cleveland Clinic 40 tot 70 seconden en komen ze om de drie tot vijf minuten. Ze zijn zo intens dat je tijdens een wee niet kunt lopen of praten. Je lichaam maakt in deze fase endorfine aan, een natuurlijke pijnstiller (KNOV). Je kunt ook in jezelf keren en twijfelen of je het aankunt (HealthLinkBC).

Hoeveel pijn je voelt, verschilt sterk. NHS inform, de Schotse gezondheidssite, zegt dat weeën kunnen lijken op menstruatiepijn of veel pijnlijker kunnen zijn. De KNOV schrijft dat iedereen bevallingspijn anders ervaart. De Amerikaanse gynaecologenvereniging ACOG voegt toe dat jouw bevalling niet hoeft te lijken op die van je moeder, zus of vriendin.

Wanneer je belt, spreek je af met je eigen verloskundige: tussen 30 en 36 weken bespreekt ze de belinstructies met je (KNOV). Als voorbeeld noemt het Máxima MC weeën die een uur lang om de vier à vijf minuten komen. Cleveland Clinic noemt weeën van ongeveer 60 seconden om de drie tot vijf minuten. In wanneer bel je de verloskundige staan die regels naast elkaar.

Overgangsfase en persweeën: hoe voelt het einde van de ontsluiting?

De overgangsfase is het laatste stuk van de ontsluiting. De KNOV zegt dat ze geen duidelijk beginpunt heeft; HealthLinkBC rekent haar vanaf ongeveer 7 à 8 cm tot 10 cm. De weeën kunnen heel heftig voelen, of juist rustiger worden met langere pauzes. Allebei is normaal (KNOV). Volgens HealthLinkBC komen ze om de 2 tot 3 minuten en duren ze 60 tot 90 seconden. Ook beschrijft HealthLinkBC wat je kunt voelen:

• druk op je billen
• trillende armen en benen en krampen in je benen
• warme of koude vlagen en zweten in je gezicht
• misselijkheid of overgeven
• momenten van paniek en verwarring, en prikkelbaarheid

Is je baarmoedermond helemaal open, dan kun je een sterke persdrang voelen. Volgens de KNOV is dat “een sterk gevoel van druk onder in je bekken, dat lijkt op heel erg moeten poepen”. Het is een reflex die je niet kunt tegenhouden. Pas als je bij elke wee persdrang hebt, begint de uitdrijving (KNOV). Als het hoofdje van je baby bijna wordt geboren, kan dat een scherp, brandend gevoel geven (“ring of fire”). Een warm washandje en wat druk tegen je vagina helpen dan, en dat kan je verloskundige voor je doen (KNOV).

Voel je erg intense weeën én het gevoel dat je moet poepen, bel dan direct je verloskundige, ook als de weeën nog maar kort geleden zijn begonnen (KNOV). Wat er in elke fase gebeurt, staat in de fases van de bevalling.

Rugweeën: hoe voelen die?

Bij rugweeën heb je tijdens de bevalling hevige pijn onderin je rug. Die is vaak het ergst tijdens een wee, maar kan ook tussendoor blijven. Ongeveer 1 op de 4 vrouwen heeft dat (Cleveland Clinic).

Rugweeën beginnen meestal in de actieve fase, bij ongeveer 6 cm, maar kunnen eerder beginnen. De pijn kan constant aanvoelen, bij elke wee erger worden en tussen de weeën niet verdwijnen. Er kunnen spierspasmen bij komen die naar je heupen uitstralen. Zorgverleners denken dat rugweeën meestal komen door de ligging van je baby. Ligt je baby met het gezicht naar je buik (de KNOV noemt dat een sterrenkijker), dan drukt de achterkant van zijn hoofdje tegen je onderste wervels en staartbeen. Rugweeën zijn heel vervelend voor jou, maar ze doen je baby geen kwaad (Cleveland Clinic).

Dit kan helpen, volgens Cleveland Clinic:

• Leun voorover over een bank of een stevige stoel, of kniel voor een bevalbal en leun erop.
• Stuiter op een bevalbal of draai je heupen eromheen.
• Laat je partner met een waterfles of tennisballen tegendruk geven op je onderrug, of doe het zelf.
• Neem een warm bad of een warme douche met de straal op je onderrug, of leg een warm of koud kompres op je rug, nooit direct op je huid.

De KNOV raadt ook aan van houding te wisselen om je baby meer ruimte te geven, bijvoorbeeld op je zij liggen, op handen en knieën zitten, staan of lopen, of op een bal zitten en je heupen bewegen. Bij massage met tegendruk duwt je partner tijdens een wee stevig tegen je onderrug, heupen of billen. Is het te veel, bespreek dan met je verloskundige wat je kunt doen. Zonder medicijnen kun je een TENS-apparaat proberen (KNOV), en Cleveland Clinic noemt ook injecties met steriel water.

Weeën of harde buiken: hoe herken je weeën?

Oefenweeën kunnen op echte weeën lijken, en ACOG merkt op dat ze soms erg pijnlijk kunnen zijn. Wat ze onderscheidt, is hoe ze zich in de loop van de tijd gedragen, zoals deze vergelijking van ACOG en Cleveland Clinic laat zien. Volgens de KNOV is een harde buik ongemakkelijk maar niet pijnlijk en trekt hij vaak weg als je rust neemt, gaat douchen of in bad gaat liggen. Weeën komen regelmatig, worden krachtiger en nemen niet af na een warme douche, rust of paracetamol.

	Harde buiken	Weeën van de bevalling
Patroon	Onregelmatig, geen patroon	Regelmatig, steeds dichter op elkaar
Duur	Vaak 20 tot 40 seconden	Vaak 30 tot 70 seconden, steeds langer
Sterkte	Zwak, of sterk beginnend en dan afnemend	Worden steeds sterker
Rust, lopen of liggen	Kunnen afnemen of stoppen	Gaan door
Waar je ze voelt	Meestal alleen aan de voorkant	Beginnen vaak in de rug en trekken naar voren

Weet je het niet zeker, time dan je weeën en kijk of ze doorgaan als je rust neemt en water drinkt, bijvoorbeeld op een weeënschema. Volgens ACOG zijn het geen echte weeën als rust en vocht ze laten verdwijnen. Soms laat alleen inwendig onderzoek zien of je baarmoedermond verandert (ACOG). Meer over harde buiken lees je in harde buiken, en over weeën die dagenlang komen en gaan in voorweeën.

Wat helpt tegen de pijn van weeën?

NHS inform geeft een paar tips voor als je een wee voelt aankomen. Ontspan je schouders, gezicht en handen. Houd je ademhaling langzaam en rustig en richt je op het uitademen. Wieg of draai je bekken en maak gerust geluid als dat helpt. Verzet je niet tegen de wee: hij neemt toe, bereikt een hoogtepunt en zakt weer weg. Je partner kan je rug wrijven, je hand vasthouden om je ritme te bewaren of met je meeademen. De KNOV noemt rustig ademen ook als manier om angst en spanning te verminderen, bijvoorbeeld door je uitademingen langer te maken dan je inademingen.

Verder noemt de KNOV warm water (douche, bad of kruik), van houding wisselen, massage en tegendruk, en een rustige omgeving met mensen die je steunen. Wat het beste werkt, verschilt per persoon, en pas tijdens de bevalling weet je echt wat je nodig hebt. Aan het begin van de bevalling kun je volgens de NHS ook rondlopen als je daar zin in hebt, drinken (isotone sportdranken kunnen je energie op peil houden), iets eten en een warm bad nemen. De Australische site healthdirect noemt rusten tussen de weeën, van houding wisselen en warmtekussens.

Is de pijn je te veel, bespreek dan medische pijnstilling met je verloskundige. De KNOV noemt de ruggenprik, een infuus met remifentanil, een prik met pethidine en lachgas. Medicijnen tegen bevallingspijn krijg je in het ziekenhuis; bij sommige geboortecentra is lachgas ook mogelijk. Rond 30 tot 36 weken bespreek je met je verloskundige wat je wilt en welke pijnmedicatie er mogelijk is (KNOV).

De Contraction Timer-app heeft een begeleide ademhaling: in door je neus en lang uit door je mond, op wens met trilling. De online weeëntimer houdt duur en interval van elke wee voor je bij en is ook gratis. Beide kun je al uitproberen voordat de bevalling begint.