Voortekenen van de bevalling: zo merk je dat het bijna zover is

Voortekenen van de bevalling kondigen zich vaak dagen of weken van tevoren aan. De bevalling begint pas echt als je weeën regelmatig worden en langer, krachtiger en dichter op elkaar komen. Gebroken vliezen zijn het andere duidelijke teken: bij de meeste vrouwen volgen de weeën dan binnen 24 uur (Máxima MC, MedlinePlus).

Eerdere veranderingen, zoals een baby die indaalt, het verlies van de slijmprop, rugpijn en losse ontlasting, kunnen erop wijzen dat de bevalling dichterbij komt. Ze kunnen over dagen verspreid zijn en geen ervan geeft het uur aan.

Wanneer begint de bevalling meestal?

De uitgerekende datum is de dag waarop je veertig weken zwanger bent. Slechts vijf van de honderd baby’s worden op die dag geboren. De uitgerekende periode loopt van 37 tot 42 weken. Ergens in die vijf weken beval je, meestal voor of na de datum. Pas na 42 weken heet het overtijd (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen, KNOV). De Amerikaanse gynaecologenvereniging ACOG zegt dat de meeste vrouwen tussen 38 en 41 weken bevallen. Wat de bevalling in gang zet, is niet helemaal bekend. ACOG denkt dat veranderingen in hormonen een rol kunnen spelen.

Gebeurt er na je uitgerekende datum nog niets, dan hoort dat bij de uitgerekende periode: de meeste vrouwen zijn voor 42 weken bevallen. In deze periode ga je elke week naar je verloskundige (KNOV).

Voortekenen van de bevalling: wat merk je dagen tot weken van tevoren?

Misschien merk je een paar van deze veranderingen, allemaal of geen enkele voordat de bevalling begint. Wanneer ze optreden, verschilt sterk van vrouw tot vrouw.

De baby daalt in

Bij het indalen zakt het hoofdje van je baby dieper in je bekken. De KNOV beschrijft hoe dat kan voelen: veel zwangeren hebben het gevoel dat de baarmoeder gaat “rommelen”, ze spant kort aan, of je hebt wat pijn in je onderbuik, rug of liezen alsof je ongesteld wordt. Dat kan betekenen dat je baby indaalt, maar het kunnen ook voorweeën zijn. Je buik lijkt lager te zitten, ademen gaat makkelijker en je moet misschien vaker plassen (MedlinePlus, KNOV). Volgens ACOG kan het indalen gebeuren van een paar weken tot een paar uur voor de bevalling. MedlinePlus, de gezondheidssite van de Amerikaanse National Library of Medicine, schrijft dat het bij een eerste zwangerschap vaak een paar weken voor de geboorte gebeurt en bij vrouwen die eerder zijn bevallen soms pas als de bevalling is begonnen. Volgens de KNOV zegt indalen niet veel over het begin van de bevalling, dat nog weken kan duren.

Voorweeën en harde buiken

Harde buiken, ook oefenweeën genoemd, kunnen weken voor de bevalling komen en gaan, en je merkt ze vaker aan het eind van de dag (ACOG). ACOG zegt dat ze erg pijnlijk kunnen zijn, de Britse gezondheidsdienst NHS dat ze meestal pijnloos zijn, niet lang duren en niet sterker worden. De KNOV maakt in haar tekst over harde buiken onderscheid: een harde buik is ongemakkelijk maar niet pijnlijk, een voorwee voelt intenser en pijnlijker. Voorweeën kunnen langzaam overgaan in de bevalling, maar het kan ook nog weken duren voordat de bevalling echt begint (KNOV). Gaan ze weg als je rust neemt en water drinkt, dan waren het geen weeën van de bevalling (ACOG). Meer lees je in harde buiken. Komen en gaan de weeën dagenlang, lees dan voorweeën.

De slijmprop gaat los

Tijdens de zwangerschap sluit een prop taai slijm de baarmoedermond af. Aan het eind van de zwangerschap komt die los, soms met sliertjes bloed. Vaak betekent dat niet dat je al gaat bevallen, want de baarmoedermond kan een nieuwe prop aanmaken (KNOV). Volgens ACOG kan de prop dagen voor de bevalling of aan het begin ervan loskomen, en sommige vrouwen verliezen hem in één keer. MedlinePlus noemt bloederige of bruinige afscheiding een teken dat de baarmoedermond begint te ontsluiten, maar de actieve bevalling kan dan nog dagen op zich laten wachten. Lichtroze of bruin slijmverlies is normaal tijdens de ontsluiting, daarvoor hoef je niet te bellen. Bij helderrood bloedverlies bel je wel (KNOV). Meer lees je in slijmprop verliezen.

Rugpijn en losse ontlasting

Je kunt rugpijn of een zwaar, zeurend gevoel krijgen als de bevalling nadert (NHS). Sommige vrouwen moeten ook vaak naar het toilet, en lossere ontlasting dan normaal kan erop wijzen dat de bevalling begint (MedlinePlus). De NHS verklaart de drang om naar het toilet te gaan doordat het hoofdje van je baby op je darm drukt.

Een energiestoot (nestdrang)

Veel vrouwen krijgen vlak voor de bevalling ineens zin om schoon te maken, op te ruimen of de babykamer af te maken. Cleveland Clinic noemt nestdrang onder de tekenen vóór de bevalling die erop kunnen wijzen dat de bevalling snel begint. MedlinePlus is voorzichtiger en zegt dat er geen wetenschap achter die theorie zit, ook al voelen veel vrouwen de drang.

Tekenen dat de bevalling is begonnen

Twee veranderingen zeggen meer dan elk voorteken: weeën die een patroon krijgen en gebroken vliezen.

Weeën die een patroon volgen

Bij negen van de tien vrouwen begint de bevalling met weeën. Komen je weeën regelmatig, gaan ze langer duren en doen ze pijn, dan is de kans groot dat de bevalling is begonnen. Dat weet je pas zeker als je in de actieve fase komt (KNOV). Weeën van de bevalling komen op regelmatige afstand, komen steeds dichter op elkaar, gaan door als je rust of beweegt en worden steeds sterker. De pijn begint meestal in je rug en trekt naar voren (ACOG). Hoe voelen weeën beschrijft het uitgebreider.

Cleveland Clinic noemt voor het begin 20 tot 30 seconden, om de 30 tot 60 minuten. MedlinePlus beschrijft echte weeën als 30 tot 70 seconden lang en ongeveer 5 tot 10 minuten uit elkaar, steeds langer en zo sterk dat je er niet bij kunt praten of lachen. Hoe lang een wee duurt geeft de waarden per fase. ACOG vat de verschillen met oefenweeën zo samen:

	Oefenweeën	Weeën van de bevalling
Patroon	Geen patroon, komen niet dichter op elkaar	Regelmatig, steeds dichter op elkaar
Rust of beweging	Kunnen stoppen als je loopt, rust of van houding wisselt	Gaan door
Sterkte	Zwak, worden niet veel sterker	Worden steeds sterker
Waar je ze voelt	Meestal alleen aan de voorkant	Beginnen meestal in de rug en trekken naar voren

Soms laat alleen inwendig onderzoek zien of je baarmoedermond verandert (ACOG). Als je je weeën ongeveer een uur timet, op papier in een weeënschema of met een timer, zie je of er een patroon ontstaat.

Je vliezen breken

Bij één op de tien vrouwen begint de bevalling met gebroken vliezen. Vaak beginnen de weeën binnen een paar uur, maar dat kan ook een paar dagen duren (KNOV). Volgens het Máxima MC komt de bevalling meestal binnen 24 uur op gang. NICE noemt 60 procent binnen 24 uur als de vliezen breken voordat de bevalling begint, bij een voldragen zwangerschap. Bel je verloskundige en volg haar instructies, ook als je nog geen weeën hebt. Schrijf het tijdstip op en let op de kleur van het vruchtwater: helder is normaal, bij geel, groen of bruin bel je meteen (KNOV). Wat er daarna gebeurt, lees je in vliezen gebroken.

Hoe lang duurt het begin van de bevalling?

Het begin van de bevalling heet de latente fase. De baarmoedermond wordt zacht en kort en gaat ongeveer 3 à 4 cm open (KNOV). Het is de eerste fase van de fases van de bevalling. Bij een eerste kind duurt ze volgens de KNOV meestal tien uur of langer, en dat is heel normaal; ze kan ook een dag of langer duren. De NHS zegt dat het uren of soms dagen kan duren. Cleveland Clinic noemt 6 tot 12 uur als gebruikelijke duur.

Het loopt niet altijd soepel van begin tot eind. NICE beschrijft de latente fase als een periode die niet per se aaneengesloten is, en de weeën kunnen een tijd uit elkaar komen te liggen voordat ze weer toenemen. Volgens de KNOV weet je pas achteraf, als de bevalling is overgegaan in de actieve fase, dat het de latente fase was. Is alles in orde, dan krijg je waarschijnlijk het advies thuis te blijven (NHS). Meestal komt je verloskundige bij je langs om te beoordelen in welke fase je zit (KNOV). Ademhalingsoefeningen, rondlopen, drinken, iets eten en een warm bad kunnen helpen (NHS, KNOV).

Tekenen dat de bevalling binnen 24 of 48 uur begint: wat is bekend?

Op veel sites staan tekenen waaraan je zou zien dat de bevalling over 24 tot 48 uur begint. De medische bronnen achter dit artikel noemen er geen. ACOG zegt dat er geen manier is om precies te weten wanneer je gaat bevallen. Het dichtst bij een signaal op korte termijn komen gebroken vliezen, want de meeste vrouwen gaan daarna binnen een dag bevallen (Máxima MC, MedlinePlus, NICE). De andere tekenen hebben een ruim tijdsbereik: de baby kan weken of pas uren voor de bevalling indalen (ACOG), en na bloederig slijm kan de actieve bevalling nog dagen op zich laten wachten (MedlinePlus). Nestdrang heeft geen wetenschappelijke onderbouwing als teken, en geen van deze bronnen noemt een tijdskader voor losse ontlasting of rugpijn.

Wanneer bel je je verloskundige?

Tussen 30 en 36 weken bespreekt je verloskundige de belinstructies voor de bevalling met je. Je krijgt dan uitleg over het verloop van de bevalling, hoe het begint en de signalen waar je op kunt letten. Over het algemeen bel je bij regelmatige weeën die krachtiger worden en niet afnemen na een warme douche, rust of paracetamol, bij gebroken vliezen en bij helderrood bloedverlies. Er kunnen andere instructies gelden voor jouw regio of je persoonlijke of medische situatie. Verloskundigen zijn 24 uur per dag en zeven dagen per week bereikbaar (KNOV).

De regels in de bronnen lopen uiteen, dus vraag ruim voor je uitgerekende datum welke regel voor jou geldt:

• Het Máxima MC noemt weeën die een uur lang om de vier à vijf minuten komen als moment om het ziekenhuis te bellen.
• De NHS zegt dat je belt als je denkt dat je in bevalling bent en bij regelmatige weeën om de 5 minuten of vaker.
• Cleveland Clinic zegt dat je belt na een uur weeën om de vijf minuten.
• MedlinePlus noemt regelmatige, pijnlijke weeën om de 5 tot 10 minuten gedurende 60 minuten, en weeën van 60 tot 90 seconden.

Bel in elk geval direct je verloskundige, ook ’s nachts, als (KNOV):

• je je zorgen maakt, om wat voor reden dan ook
• je denkt dat je gaat bevallen en minder dan 37 weken zwanger bent
• je vliezen breken en het vruchtwater er niet helder uitziet, of je baby nog niet is ingedaald
• je helderrood bloed verliest, meer dan een beetje bij het afvegen
• je weeën heel intens zijn en je het gevoel hebt dat je moet poepen, ook als ze nog maar kort geleden zijn begonnen
• je baby minder beweegt dan normaal of je geen beweging voelt
• je tekenen van zwangerschapsvergiftiging hebt, zoals aanhoudende hoofdpijn, sterretjes zien, misselijkheid, veel vocht in je gezicht, handen en benen, een bandgevoel onder je ribben of pijn links onder je rib
• je bent flauwgevallen of je ernstig onwel voelt

Cleveland Clinic noemt daarnaast pijn op de borst, duizeligheid, ernstige misselijkheid en overgeven, kortademigheid en zwelling van benen, armen of gezicht als redenen om direct hulp te zoeken. Voel je een sterke persdrang en denk je dat je baby nu komt, dan zegt de NHS dat je de ambulance belt. In Nederland is dat het alarmnummer 112, dat dag en nacht bereikbaar is (Thuisarts).

In de Contraction Timer-app stel je de regel van je verloskundige in, bijvoorbeeld 5-1-1 of 4-1-1, of vul je zelf interval, duur en periode in. De app geeft je een seintje zodra je weeën die regel bereiken. Zo rekent de app laat zien hoe ze dat controleert. Het is handig om vanaf 37 weken een bevaltas klaar te zetten, ook als je thuis wilt bevallen (KNOV), op een plek waar je er snel bij kunt (ACOG). Wat erin hoort, staat in de vluchttas voor de bevalling.