Hamilelikte su gelmesi: Nasıl anlaşılır, ne yapmalı?

Birden bacaklarınızdan sıvı boşaldı. Ya da bir saattir iç çamaşırınız nemli ve bunun su olup olmadığını anlayamıyorsunuz. Hamilelikte su gelmesi her zaman bir anda olmaz ve ilk bakışta idrardan ya da akıntıdan ayırmak zor olabilir.

Su gelmesi, bebeğinizi saran su kesesinin, yani amniyon kesesinin yırtılmasıdır. Türk kaynakları burada nettir: Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri, su gelmesinin aksi kanıtlanana kadar her zaman hastaneye gitmeyi gerektirdiğini yazar. Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi de su doğum ağrılarından önce gelirse gebenin hemen sağlık kuruluşuna başvurmasını ister. Sağlık Bakanlığı’nın doğum öncesi bakım rehberi su gelmesini gebelikteki tehlike işaretleri arasında sayar. Çoğu gebelikte önce doğum başlar; ACOG’a göre miadında gebeliklerin yaklaşık %8’inde su doğumdan önce gelir.

Su gelmesi nasıl anlaşılır?

Bebeğiniz sıvıyla dolu bir kesenin içinde büyür. Kese yırtıldığında amniyon sıvısı vajinadan dışarı akar. NHS bunun kontrol edemediğiniz ani bir boşalma ya da yavaş bir sızıntı olarak hissedilebileceğini yazar. Suyun gelmesi kendi başına ağrı yapmaz (Cleveland Clinic).

Cleveland Clinic’e göre şu özellikler amniyon sıvısını düşündürür:

• koyu ve yapışkan değil, ince ve sulu bir sıvı
• berrak ya da açık sarı, kokusuz
• durduramadığınız, tutamadığınız bir akış
• ayağa kalktığınızda daha fazla gelmesi

Etlik Zübeyde Hanım hastanesi su kesesinin açılmasını aniden bol miktarda açık sarı sıvının gelmesi olarak tarif eder. Sıvı kokusuzdur ve içinde beyaz, yağlı parçacıklar bulunabilir.

Ne kadar sıvı geleceği değişir. Cleveland Clinic, 40. haftada kesedeki sıvıyı yaklaşık 2,5 bardak (yaklaşık 600 ml) olarak verir. Az ama sürekli bir sızıntı da su olabilir: Medipol, suyun gelmesini ve sürekli sıvı sızıntısını gecikmeden doğum birimine başvurma nedenleri arasında sayar.

Hamilelikte su gelmesi ile idrar arasındaki fark

Gebeliğin sonunda iç çamaşırınızdaki ıslaklığın amniyon sıvısı mı, idrar mı, akıntı mı olduğunu ayırmak zor olabilir (Cleveland Clinic). Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri’ne göre su gelmesi en sık idrar kaçırmayla karıştırılır. Şu farklar yardımcı olur:

	Amniyon sıvısı	İdrar
Görünüm	Berrak ya da açık sarı, ince	Genellikle daha koyu sarı
Koku	Genellikle kokusuz	Belirgin idrar kokusu
Tutabilir misiniz?	Hayır	Evet
Gelmeye devam ediyor mu?	Evet, sürekli akar	Hayır, idrar kaçırma tek seferliktir (Yeditepe)

Akıntı genellikle koyu ve yapışkandır (Cleveland Clinic). Nişan, yani rahim ağzını kapatan mukus tıkacı, ACOG’a göre şeffaf, pembe ya da hafif kanlı bir akıntı olarak görülebilir. Sudan farkını nişan gelmesi yazımız anlatır.

Hâlâ emin değilseniz Cleveland Clinic şu denemeyi önerir:

1. Temiz bir ped takın, tampon kullanmayın.
2. 15 ila 30 dakika uzanın.
3. Ayağa kalkın ve sıvı gelip gelmediğine bakın.

Sıvı geliyorsa büyük olasılıkla amniyon sıvısıdır. Rengini, miktarını ve kokusunu not edin. Suyun geldiğini ancak doktorunuz ya da ebeniz kesinleştirebilir; Cleveland Clinic bunun vajinal muayeneyle ya da amniyon sıvısına tepki veren test kâğıtlarıyla yapıldığını yazar. Bu denemenin sonucu ne olursa olsun Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri’nin önerisini izleyin: Aksi kanıtlanana kadar gelen sıvıyı su sayın ve hastaneye gidin.

Amniyon sıvısı rengi ne olmalı?

Pedinizdeki sıvıya bakın. NHS tampon yerine ped kullanmanızı önerir, çünkü böylece ebeniz sıvının rengini görebilir. Renk, ne kadar çabuk değerlendirilmeniz gerektiği konusunda ekibinize fikir verir.

Renk	Ne anlama gelebilir	Ne yapmalı
Berrak ya da açık sarı	Olağan	Hastanenizi arayın ve hastaneye başvurun
Başta biraz kanlı	Su gelirken az miktarda kan olabilir (NHS)	Başvurun ve bunu söyleyin
Yeşil ya da kahverengi	Bebeğin ilk dışkısı (mekonyum) sıvıya karışmış olabilir	Beklemeden hastaneye gidin
Belirgin kanlı ya da kanamanız var	Hemen bakılması gerekir	Beklemeden gidin; kanama ağırsa, yani taktığınız ped kısa sürede ıslanıyorsa 112’yi arayın (NHS)
Kötü koku, ya da renk veya kokunun sonradan değişmesi	Başlayan bir enfeksiyonun işareti olabilir (NICE)	Hemen bildirin

HealthLinkBC’ye göre yeşil renk, bebeğin bağırsaklarını boşalttığı anlamına gelir. Bu bazen belirli bir neden olmadan, bazen bebek strese girdiğinde ya da makat geliş pozisyonundayken olur; HealthLinkBC’nin önerisi hastaneye gitmektir. Medipol de yeşil, kahverengi ya da kötü kokulu amniyon sıvısını gecikmeden başvurma nedenleri arasında sayar. İngiltere’de NICE kılavuzu mekonyumlu ya da kanlı sıvıyı, vajinal kanamayı ve kötü kokulu sıvıyı hemen yüz yüze değerlendirme gerektiren risk etkenleri arasında sayar.

Suyum geldi, ne yapmalıyım?

1. Saati not edin.
2. Tampon değil ped kullanın; böylece sıvının rengi görünür kalır.
3. Hastanenizi, doktorunuzu ya da ebenizi arayın ve kasılmanız olmasa da hastaneye gidin.
4. Kimliğinizi, gebelik belgelerinizi ve hastane çantanızı alın.

ABD’de de ACOG, suyu gelmiş ama kasılması olmayan kadınlara hastaneye gitmelerini söyler. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri, ciddi bir kanama ya da çok şiddetli bir ağrı yoksa hastaneye ulaşmak için ambulansa gerek olmadığını yazar. Ciddi bir kanamanız ya da çok şiddetli bir ağrınız varsa 112’yi arayın.

Telefonda ya da hastanede size şunlar sorulabilir; NICE kılavuzundaki ilk değerlendirme bu bilgilerle yapılır:

• Su ne zaman geldi?
• Rengi ne, kokusu var mı, kanamanız var mı?
• Kasılmanız ya da geçmeyen bir karın ağrınız var mı?
• Bebeğiniz her zamanki gibi hareket ediyor mu?
• Kendinizi hasta hissediyor musunuz?
• Bu gebelikte B grubu streptokok taşıdığınız saptandı mı?
• Kaç haftalıksınız ve bebeğiniz nasıl duruyor?

NICE, bu ilk değerlendirmede bir risk etkeni bulunursa ya da bir belirsizlik varsa kadının hemen doğum birimine gelmesini ister. Listede renk, koku ve kanamanın yanında şunlar da vardır:

• bebeğin makat ya da yan geliş pozisyonunda olması
• doğumda antibiyotik planlanmış bir B grubu streptokok taşıyıcılığı
• kendinizi hasta hissetmeniz
• bebekte büyüme kısıtlılığı ya da plasentanın aşağıda olması

Risk etkeni yoksa NICE 12 saat içinde bir değerlendirmeyi yeterli bulur. Türk kaynakları daha temkinlidir ve su geldiğinde her durumda hastaneye başvurmayı önerir; bu yazı da bu öneriyi izler.

Hastanede ekibiniz sıvının gerçekten amniyon sıvısı olup olmadığına ve bebeğinizin durumuna bakar. NICE kılavuzu bebeğin hareketlerinin ve kalp atışının ilk görüşmede değerlendirilmesini öngörür. Suyun geldiği kesinse spekulum muayenesi önermez, belirsizse spekulumla bakılabilir. Kasılma yokken parmakla yapılan vajinal muayeneden kaçınılır. Bebeğinizin kalp atışlarının nasıl izlendiğini NST nedir yazısı anlatır.

Su geldi ama sancı yok: ne kadar beklenir?

Doğum çoğu zaman kısa süre içinde başlar. ACOG’a göre kadınların çoğunda doğum su geldikten sonraki saatler içinde başlar. NICE kılavuzuna göre miadında suyu gelenlerin %60’ında doğum 24 saat içinde başlar.

Zaman önemlidir, çünkü bebeğin çevresinde sıvı kalmayınca enfeksiyon riski biraz artar (NHS). NICE, miadında su doğumdan önce geldiğinde yenidoğanda ciddi enfeksiyon riskini %1, kese sağlamken %0,5 olarak verir. Su gelmesiyle doğum arasındaki süre uzadıkça bu risk artar.

Doğum indüksiyonu bu yüzden gündeme gelir. NICE bir seçim sunar: mümkün olan en kısa sürede indüksiyon ya da 24 saate kadar beklemek. Bu sürede doğum başlamazsa indüksiyon önerilir. Bu gebelikte B grubu streptokok saptandıysa NICE hemen indüksiyon önerir. ACOG da sancıdan önce su gelmesini doğum indüksiyonunun tıbbi nedenleri arasında sayar.

Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nın Acil Obstetrik Bakım Yönetim Rehberi, sağlık çalışanları için hastanedeki yaklaşımı şöyle anlatır: Miadında su doğum eyleminden önce geldiyse ve doğum kendiliğinden başlamazsa oksitosinle başlatılır. Su geldikten 12 ila 18 saat sonra doğum olmadıysa antibiyotik verilir. Bu süre 24 saati aşar ve doğum olmazsa yenidoğanda sepsis riski vardır. Zamanlamaya ekibinizle birlikte karar verirsiniz.

Ekibiniz doğumun kendiliğinden başlamasını beklemeyi önerirse NICE kılavuzu ve NHS şunları ister:

• Uyanıkken 4 saatte bir ateşinizi ölçün ve yükselirse bildirin. NHS yüksek ateşi genellikle 37,5 °C’nin üzeri olarak tanımlar; sınırı ekibinizle konuşun.
• Sıvının rengi ya da kokusu değişirse hemen bildirin.
• Bebeğiniz her zamankinden az hareket ederse hemen arayın.
• Banyo ve duşun enfeksiyonu artırmadığını, cinsel ilişkinin ise artırabileceğini bilin.

Kasılmalar başladığında sürelerini ölçün. Ücretsiz online sancı sayacı tarayıcınızda çalışır. Contraction Timer uygulaması, kasılmalarınız seçtiğiniz kurala, örneğin 5-1-1’e ulaştığında size haber verir. Bundan sonraki adımı hastaneye ne zaman gidilmeli, sonrasını doğum evreleri yazısı anlatır.

Erken membran rüptürü (PROM) nedir?

Doktorlar doğum başlamadan suyun gelmesine erken membran rüptürü der; İngilizce kısaltması PROM’dur. ACOG, “premature rupture of membranes” adının da aynı şeyi anlattığını belirtir. Sağlık Bakanlığı’nın acil obstetrik bakım rehberi, gebelik miadındayken zarların açılmasını erken membran rüptürü, miadından önce olanını ise preterm erken membran rüptürü olarak tanımlar.

ACOG’a göre miadında PROM gebeliklerin yaklaşık %8’inde, preterm PROM ise ABD’de gebeliklerin %2 ila %3’ünde görülür. Preterm durum farklıdır, çünkü bebeğiniz erken doğabilir. Bakanlık rehberi bu durumda gebenin, yenidoğan bakımının planlanabileceği bir merkeze sevk edilmesini öngörür. 37. haftayı doldurmadan suyunuz gelirse beklemeden hastaneye gidin.

Kordon sarkması: kordonu görür ya da hissederseniz

Nadiren, su geldikten sonra göbek kordonu rahim ağzından aşağı kayar. İngiltere’nin kadın hastalıkları ve doğum uzmanları derneği RCOG, kordon sarkmasının 200 ile 1.000 doğumdan birinde görüldüğünü yazar. Kordonu vajinanızda görür ya da hissederseniz hemen 112’yi arayın; RCOG, İngiltere’de acil numaranın aranmasını önerir. Ambulans gelene kadar dizlerinizin üzerine çökün, dirseklerinizi ve ellerinizi yere koyun ve öne eğilin. RCOG kordonu geri itmeye çalışmamanızı, ona dokunmamanızı ve ameliyat gerekebileceği için bir şey yiyip içmemenizi de ister.