Odejście wód płodowych: objawy, kolor wód i kiedy jechać do szpitala

Może poczułaś pyknięcie, a potem chlust. A może od godziny masz mokrą bieliznę i nie wiesz, czy to już odejście wód płodowych.

Jeśli myślisz, że odeszły Ci wody, jedź do szpitala albo najpierw zadzwoń, nawet jeśli nie masz skurczów. Pacjent.gov.pl, serwis Ministerstwa Zdrowia i NFZ, nazywa odejście wód sygnałem rozpoczęcia porodu. Zwykle jednak najpierw zaczynają się skurcze. W terminie wody odchodzą przed porodem w około 8% ciąż (ACOG).

Objawy odejścia wód płodowych

Dziecko rośnie w pęcherzu płodowym, czyli w worku z błon wypełnionym płynem owodniowym. Gdy pęcherz pęka, wody płodowe wyciekają przez pochwę. Według Fundacji Rodzić po Ludzku mogą sączyć się albo płynąć gwałtownym strumieniem. Część kobiet czuje pyknięcie i chlust, którego nie da się powstrzymać, inne zauważają tylko powolny wyciek albo wilgotną bieliznę. Samo odejście wód nie boli.

Na płyn owodniowy wskazuje według Cleveland Clinic:

• płyn rzadki i wodnisty, nie gęsty i lepki
• płyn przejrzysty lub słomkowy, bez zapachu
• wyciek, którego nie da się zatrzymać
• więcej płynu, gdy wstajesz, ruszasz się albo masz skurcz
• silniejsze skurcze po wycieku, jeśli poród już się zaczął

Ile płynu wypłynie, bywa różnie. Pod koniec ciąży jest go mniej niż kilka tygodni wcześniej (Cleveland Clinic). Główka dziecka może też zatykać szyjkę macicy jak korek. Niewielki, ale stały wyciek może więc oznaczać sączenie wód płodowych.

Wody płodowe, mocz czy upławy?

Pod koniec ciąży trudno czasem ocenić, czy wilgoć na bieliźnie to wody płodowe, mocz czy wydzielina z pochwy (Cleveland Clinic). Pomogą te różnice:

	Wody płodowe	Mocz
Wygląd	przejrzyste lub słomkowe, rzadkie	zwykle ciemniejszy żółty
Zapach	zwykle brak	wyraźny zapach moczu
Czy da się je zatrzymać?	nie	tak
Czy dalej wyciekają?	tak, często przy ruchu albo skurczu	nie, pęcherz się opróżnia i powoli napełnia

Wydzielina z pochwy jest zwykle gęsta i lepka. Czop śluzowy może wyglądać jak przejrzysta, różowa albo lekko krwista wydzielina (ACOG). Czym różni się od wód, wyjaśnia artykuł Czop śluzowy.

Jeśli nadal nie masz pewności, Cleveland Clinic proponuje taki sprawdzian:

1. Załóż czystą podpaskę (nie tampon).
2. Połóż się na 15 do 30 minut.
3. Wstań i sprawdź, czy wypływa płyn.

Jeśli tak, to raczej wody płodowe. Zapisz kolor, ilość i zapach. Pewność da dopiero badanie, na przykład wziernikiem albo testem paskowym, który reaguje na płyn owodniowy. Ginekologia po Dyplomie, pismo dla lekarzy, pisze wprost: przy każdym podejrzeniu odpływania wód płodowych trzeba zgłosić się do szpitala. Nie czekaj więc na wynik domowego testu.

Zielone wody płodowe i inne kolory

Spójrz na płyn na podpasce. W szpitalu położna szybko zapyta o kolor, bo od niego zależy, jak pilnie trzeba Cię zbadać. Według portalu Poradnik Zdrowie wody płodowe powinny być przejrzyste, bezbarwne, białawe lub słomkowe.

Kolor	Co może oznaczać	Co zrobić
przejrzyste, białawe lub słomkowe	tak powinny wyglądać (Poradnik Zdrowie)	zadzwoń albo jedź do szpitala i zrób to, co tam ustalisz
na początku lekko różowe	odrobina krwi, która może się pojawić przy odejściu wód	zadzwoń albo jedź do szpitala i powiedz o tym
zielone lub brązowe	smółka (pierwsza kupka dziecka) w wodach, może świadczyć o stresie dziecka	jedź od razu
podbarwione krwią albo krwawisz	trzeba to od razu sprawdzić	jedź od razu; przy silnym krwawieniu dzwoń pod 112 lub 999 (NHS, pacjent.gov.pl)
nieprzyjemny zapach albo późniejsza zmiana koloru lub zapachu	może być wczesnym objawem zakażenia	zadzwoń albo jedź od razu

Zielone wody płodowe zdarzają się dość często. Mp.pl podaje, że smółkę w wodach płodowych stwierdza się w około 10 do 15% porodów, a po 42. tygodniu ciąży w około 30%. Fundacja Rodzić po Ludzku radzi jechać do szpitala, gdy odeszły zielonkawe lub brązowawe wody, a Poradnik Zdrowie pisze, że przy zielonych wodach potrzebna jest natychmiastowa pomoc lekarska. Brytyjskie wytyczne NICE wymieniają wody podbarwione smółką albo krwią, krwawienie z pochwy i nieprzyjemny zapach wód wśród powodów, żeby od razu zgłosić się na badanie. Jeśli nie umiesz ocenić koloru, zachowaj podpaskę, żeby położna mogła ją obejrzeć (NHS).

Odejście wód płodowych: kiedy do szpitala?

Polskie źródła są tu zgodne. Pacjent.gov.pl radzi jechać do szpitala, gdy odejdą wody płodowe, a gdy zauważysz wyciekający płyn, pojechać do lekarza. Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny w Poznaniu i Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku proszą o zgłoszenie się przy odpływaniu lub sączeniu się płynu owodniowego. W wykładzie Kliniki Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku po pęknięciu pęcherza płodowego kobietę traktuje się jako rodzącą, niezależnie od skurczów.

1. Zapisz godzinę.
2. Załóż podpaskę, nie tampon, żeby było widać kolor.
3. Zadzwoń do szpitala, w którym chcesz rodzić, albo od razu tam jedź, także jeśli nie masz skurczów.
4. Zrób to, co Ci tam powiedzą.

Ile masz czasu? Ginekologia po Dyplomie pisze, że w ciąży donoszonej odejście wód zwykle oznacza, że poród niedługo się zacznie, i radzi spokojnie spakować potrzebne rzeczy i w ciągu kilku godzin pojechać do szpitala. Szpital w Poznaniu podaje, że przy pierwszym porodzie, gdy odpłynął płyn owodniowy, a skurczów nie ma, na dojazd jest zazwyczaj kilka godzin. Przy kolejnym porodzie albo przy bardzo silnych i częstych skurczach prosi o kontakt z dyspozytorem numeru alarmowego 112. Fundacja Rodzić po Ludzku dopuszcza przy czystych wodach bez innych objawów kilka godzin w domu. Bezpieczniej jest jednak od razu zadzwonić do szpitala i zapytać, czy możesz czekać.

Bez zwłoki jedź do szpitala, jeśli wody są zielone, brązowe, krwiste albo nieprzyjemnie pachną, jeśli jesteś przed 37. tygodniem albo dziecko rusza się mniej. Brytyjskie wytyczne NICE dodają do tej listy:

• dziecko jest ułożone pośladkowo albo poprzecznie
• jesteś nosicielką paciorkowców GBS i masz zaplanowany antybiotyk w czasie porodu
• źle się czujesz
• lekarz stwierdził, że dziecko rośnie słabiej, niż powinno, albo łożysko jest nisko położone

Przez telefon albo w izbie przyjęć zapytają Cię mniej więcej o to (Cleveland Clinic, NICE): kiedy odeszły wody, ile było płynu, jaki ma kolor i zapach, czy masz skurcze, czy dziecko rusza się jak zwykle, czy krwawisz albo masz stały ból, jaki był wynik posiewu w kierunku GBS, w którym jesteś tygodniu i jak ułożone jest dziecko.

W szpitalu położna lub lekarz sprawdzi, czy to na pewno płyn owodniowy i jak czuje się dziecko. Według NICE, jeśli pęknięcie pęcherza jest pewne, nie robi się badania wziernikiem, a gdy nie jest pewne, wziernik pomaga to potwierdzić. Dopóki nie masz skurczów, unika się badania palcami przez pochwę.

Odejście wód płodowych a brak skurczy: ile czasu do porodu?

Poród często zaczyna się wkrótce. ACOG pisze, że większość kobiet zaczyna rodzić w ciągu kilku godzin od odejścia wód. Według NICE w ciągu 24 godzin rodzi około 60%.

Czas ma znaczenie, bo bez płynu wokół dziecka nieco rośnie ryzyko zakażenia (NHS). NICE podaje, że ryzyko poważnego zakażenia noworodka po odejściu wód w terminie przed porodem wynosi 1%, przy niepękniętych błonach 0,5%. Im więcej czasu mija od pęknięcia pęcherza do porodu, tym jest wyższe.

Dlatego pojawia się temat wywołania porodu. Ginekologia po Dyplomie pisze, że jeśli skurcze nie zaczną się same, w szpitalu wykonuje się badania, które pomagają zdecydować o indukcji. NICE proponuje wybór: wywołanie porodu jak najszybciej albo czekanie do około 24 godzin, a jeśli poród się nie zacznie, indukcję. Przy dodatnim wyniku GBS w tej ciąży NICE proponuje wywołanie od razu. Amerykańskie ACOG wymienia odejście wód przed porodem wśród medycznych powodów indukcji. O terminie decydujesz razem z zespołem w szpitalu.

Jeśli czekasz na skurcze, NICE i NHS radzą:

• mierzyć temperaturę co 4 godziny, gdy nie śpisz, i zgłaszać podwyższoną; według NHS chodzi zwykle o więcej niż 37,5 °C, ale ustal tę wartość ze swoim zespołem
• od razu zgłaszać każdą zmianę koloru lub zapachu wód
• od razu dzwonić, jeśli dziecko rusza się mniej niż zwykle
• pamiętać, że kąpiel i prysznic nie zwiększają ryzyka zakażenia, a seks może

Gdy zaczną się skurcze, mierz je. Bezpłatny licznik skurczów online działa w przeglądarce, a aplikacja daje znać, gdy skurcze spełnią regułę Twojego szpitala. Co dalej, opisują artykuły Kiedy jechać do szpitala i Fazy porodu. Jeśli masz czas, dopakuj torbę do porodu.

Przedwczesne pęknięcie błon płodowych (PROM i PPROM)

Odejście wód przed rozpoczęciem porodu lekarze nazywają przedwczesnym pęknięciem błon płodowych, w skrócie PROM (ACOG). Jeśli zdarzy się przed 37. tygodniem, mówi się o PPROM. ACOG szacuje, że PROM w terminie występuje w około 8% ciąż, a PPROM w USA w 2 do 3% ciąż. Polskie tłumaczenie przeglądu Cochrane używa nazwy PROM właśnie dla odejścia wód przed 37. tygodniem i podaje, że zdarza się w 1 na 50 ciąż.

Przed 37. tygodniem sytuacja jest inna, bo dziecko może urodzić się za wcześnie. Jeśli wody odejdą przed 37. tygodniem, od razu jedź do szpitala albo zadzwoń.

Wypadnięcie pępowiny: jeśli widzisz lub czujesz pępowinę

Rzadko zdarza się, że po odejściu wód pępowina wysuwa się przez szyjkę macicy. Brytyjskie towarzystwo położników RCOG podaje, że dotyczy to 0,1 do 0,6% porodów. Jeśli widzisz albo czujesz pępowinę w pochwie, dzwoń pod numer alarmowy 112 lub 999 (pacjent.gov.pl). Wytyczne RCOG opisują w takiej sytuacji pilny transport karetką do szpitala. Do czasu jej przyjazdu radzą przyjąć pozycję na kolanach z klatką piersiową opuszczoną w dół.