Jak rozpoznać skurcze porodowe: jak bolą i gdzie je czujesz

Brzuch robi się twardy, a w krzyżu ćmi tępy ból. Pod koniec ciąży wiele kobiet zastanawia się, jak rozpoznać skurcze porodowe, zwłaszcza przy pierwszym dziecku. Każda odczuwa je trochę inaczej, ale skurcze mają typowe cechy, po których nauczysz się je rozpoznawać.

Jak wyglądają pierwsze skurcze porodowe?

Pierwsze skurcze często przypominają ból miesiączkowy. Niektóre kobiety czują głównie tępy ból krzyża, ucisk nisko w miednicy albo dyskomfort w udach, biodrach lub brzuchu (HealthLinkBC). Cleveland Clinic opisuje wczesne skurcze raczej jako pobolewanie albo ucisk. Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku pisze, że na początku skurcze są rzadkie, mało bolesne i porównywalne do bólu miesiączkowego, a z czasem stają się silniejsze i częstsze. Pacjent.gov.pl dodaje, że kilka dni przed porodem możesz czuć ból pleców, pachwin i ud.

W czasie skurczu macica się napina. Gdy położysz dłoń na brzuchu, poczujesz, że twardnieje. Gdy mięsień się rozluźnia, ból słabnie, a brzuch mięknie (NHS). Możesz też czuć parcie na jelita, bo główka dziecka naciska na jelito. Fundacja Rodzić po Ludzku wymienia wśród oznak początku porodu uporczywy, tępy ból krzyża, a także biegunkę i wymioty.

Wczesne skurcze są zwykle krótkie, nieregularne i na tyle łagodne, że w ich trakcie możesz rozmawiać. Cleveland Clinic podaje około 20 do 30 sekund. HealthLinkBC pisze, że na początku trwają 15 do 30 sekund, a później do 45 sekund. Przerwy skracają się z 10 do 20 minut do 5 do 7 minut. Ta wczesna, czyli utajona faza może trwać wiele godzin, a czasem kilka dni (NHS). Typowe wartości dla każdej fazy znajdziesz w artykule Ile trwa poród.

Ból jak na okres przechodzi w poród stopniowo. Cleveland Clinic wyjaśnia, że skurcze porodowe mogą zacząć się jako skurcz albo uczucie ucisku i w ciągu kilku godzin zwykle stają się silniejsze i częstsze. Fundacja Rodzić po Ludzku podaje prosty sprawdzian: gdy skurcze trwają dłużej niż 30 sekund, narastają, a przerwy między nimi się skracają, poród na pewno się zaczął. Skurcze, które pozostają łagodne i nieregularne albo mijają po odpoczynku, to częściej skurcze przepowiadające. Inne wczesne sygnały, na przykład odejście czopu śluzowego, opisuje artykuł o objawach porodu.

Jak bolą skurcze porodowe i gdzie je czujesz

Gdy poród się rozkręca, skurcze się zmieniają. Cleveland Clinic podaje, jak opisują je rodzące:

• bardzo silny ból miesiączkowy
• fala napięcia, która zaczyna się u góry macicy i przesuwa w dół
• ściskanie lub parcie w całym brzuchu

Fundacja Rodzić po Ludzku pisze, że kobiety opisują skurcze jako mocne bóle miesiączkowe, uczucie opasywania brzucha elastyczną taśmą albo nagłą falę gorąca. Możesz też czuć rozpieranie nad spojeniem łonowym, ból w odcinku lędźwiowym kręgosłupa albo skurcze górnej części ud. Ból może promieniować do dolnej części pleców i nóg. Niektóre kobiety czują go najpierw w plecach, skąd przechodzi do przodu i w dół ud (healthdirect).

Każdy skurcz zaczyna się zwykle łagodnie, narasta do szczytu i potem słabnie. Między skurczami ból może prawie całkiem ustąpić (NHS inform). W aktywnej fazie porodu skurcze trwają zwykle 40 do 70 sekund i pojawiają się co 3 do 5 minut (Cleveland Clinic). Są na tyle silne, że w ich trakcie nie możesz chodzić ani rozmawiać. Fundacja Rodzić po Ludzku pisze, że w czasie skurczu skupiasz się na nim i przerywasz rozmowę albo to, co właśnie robisz.

Na tym etapie wiele kobiet skupia się już tylko na sobie. HealthLinkBC wymienia wśród możliwych odczuć w fazie aktywnej wyciszenie i zwątpienie, czy dasz radę.

To, jak bardzo boli, jest bardzo indywidualne. NHS inform pisze, że skurcze mogą przypominać ból miesiączkowy albo boleć znacznie mocniej, a ich siła bardzo się różni u poszczególnych kobiet. ACOG dodaje, że Twój poród może wyglądać inaczej niż poród Twojej mamy, siostry czy przyjaciółki, a nawet inaczej przy każdym kolejnym dziecku.

Cleveland Clinic podaje ogólną zasadę dla porodu, który przebiega prawidłowo: jedź do szpitala, gdy skurcze trwają około 60 sekund i pojawiają się co 3 do 5 minut. Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku prosi o przyjazd wcześniej, już przy bolesnych, nasilających się skurczach co 8 do 10 minut. Zapytaj w swoim szpitalu, jaką regułę stosuje, na długo przed terminem. Porównanie wskazówek różnych szpitali znajdziesz w artykule Kiedy jechać do szpitala.

Faza przejściowa i parcie: jak czujesz koniec porodu

Faza przejściowa to ostatni odcinek pierwszego okresu porodu. Szyjka macicy rozwiera się z około 7 lub 8 cm do 10 cm. Skurcze pojawiają się teraz co 2 do 3 minut i trwają 60 do 90 sekund (HealthLinkBC). HealthLinkBC wymienia też, co możesz czuć:

• ucisk w okolicy odbytu
• drżenie rąk i nóg oraz kurcze nóg
• uderzenia gorąca lub zimna i pocenie się
• nudności lub wymioty
• chwile paniki albo rozdrażnienia

Fundacja Rodzić po Ludzku opisuje tak zwany kryzys 7. centymetra. Dla większości kobiet to najtrudniejszy moment porodu: zmęczenie, zwątpienie we własne siły, czasem złość na bliską osobę lub położną. Według Fundacji takie odczucia najczęściej świadczą o tym, że pierwszy okres porodu wkrótce się skończy.

Gdy szyjka rozewrze się całkowicie, możesz poczuć silną potrzebę parcia, podobną do parcia na stolec. Gdy pochwa się rozciąga, możesz czuć rozpieranie albo pieczenie. Skurcze parte są silne, też pojawiają się co 2 do 3 minut i trwają 60 do 90 sekund (HealthLinkBC). Fundacja Rodzić po Ludzku pisze, że tej chwili nie da się przeoczyć, bo potrzeba parcia jest silna i instynktowna. Co dzieje się na każdym etapie, opisuje artykuł Fazy porodu.

Skurcze krzyżowe: gdy poród boli w plecach

Skurcze krzyżowe to silny ból w dole pleców, który zaczyna się w czasie porodu. Najmocniej może boleć w trakcie skurczów, ale ból może trwać także między nimi. Około jedna na cztery rodzące odczuwa podczas porodu silny ból w dole pleców (Cleveland Clinic).

Zwykle zaczyna się w aktywnej fazie porodu, przy rozwarciu około 6 cm, ale może wcześniej. Ból może wydawać się stały, nasilać się z każdym skurczem i nie mijać w przerwach. Mogą mu towarzyszyć skurcze mięśni promieniujące do bioder. Według lekarzy główną przyczyną jest ułożenie dziecka. W ułożeniu tylnym potylicowym dziecko jest zwrócone twarzą do Twojego brzucha, a tył jego główki naciska na dolną część kręgosłupa i kość ogonową. Skurcze krzyżowe bywają dla Ciebie bardzo uciążliwe, ale nie szkodzą dziecku (Cleveland Clinic).

Cleveland Clinic wymienia, co może pomóc:

• pochylenie się do przodu nad kanapą albo stabilnym krzesłem albo klęczenie przed piłką porodową i oparcie się o nią
• kołysanie się na piłce albo krążenie biodrami
• ucisk na dół pleców butelką z wodą lub piłeczkami tenisowymi, które przetaczasz Ty albo partner
• ciepła kąpiel albo prysznic skierowany na dół pleców, ciepły lub chłodny okład, który nigdy nie dotyka bezpośrednio skóry
• rozmowa z lekarzem lub położną o TENS, iniekcjach z jałowej wody, lekach przeciwbólowych albo znieczuleniu zewnątrzoponowym

Skurcze porodowe czy przepowiadające?

Skurcze przepowiadające bywają podobne w odczuciu, a ACOG zaznacza, że skurcze Braxtona-Hicksa bywają czasem bardzo bolesne. Odróżnisz je po tym, jak zmieniają się w czasie. Pokazuje to porównanie według ACOG i Cleveland Clinic:

	Skurcze Braxtona-Hicksa i przepowiadające	Skurcze porodowe
Rytm	Nieregularne, bez rytmu	Regularne, coraz częstsze
Czas trwania	Często 20 do 40 sekund	Często 30 do 70 sekund, coraz dłuższe
Siła	Słabe albo najpierw silne, potem słabną	Coraz silniejsze
Odpoczynek, chodzenie, leżenie	Mogą osłabnąć lub ustąpić	Trwają dalej
Gdzie je czujesz	Zwykle tylko z przodu	Często zaczynają się w plecach i przechodzą do przodu

Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku podaje podobny sprawdzian: do szpitala zgłaszasz się przy bolesnych, nasilających się skurczach, które nie mijają po odpoczynku, zmianie pozycji ani ciepłej kąpieli. Jeśli nie masz pewności, mierz skurcze i sprawdź, czy trwają dalej, gdy odpoczywasz i pijesz wodę. Przyda się do tego tabela skurczów z dziennikiem do wydruku. ACOG pisze, że jeśli po odpoczynku i piciu skurcze ustępują, to nie są skurcze porodowe. Czasem dopiero badanie ginekologiczne pokaże, czy szyjka macicy się zmienia (ACOG). Więcej przeczytasz w artykułach o skurczach Braxtona-Hicksa i skurczach przepowiadających.

Co pomaga przetrwać skurcze

NHS inform podpowiada, co robić, gdy czujesz, że nadchodzi skurcz. Rozluźnij ramiona, twarz i dłonie. Oddychaj powoli i spokojnie, skupiając się na wydechu. Kołysz miednicą, wydawaj dźwięki, jeśli Ci to pomaga, i nie walcz ze skurczem: narośnie, osiągnie szczyt i minie. Osoba towarzysząca może masować Ci plecy, trzymać Cię za rękę, żeby pomóc utrzymać rytm, albo oddychać razem z Tobą.

Na początku porodu NHS radzi też:

• chodzić albo się ruszać
• pić, na przykład izotoniczne napoje dla sportowców
• zjeść przekąskę
• wziąć ciepłą kąpiel

Australijski serwis healthdirect dodaje odpoczynek między skurczami, zmianę pozycji, ciepły prysznic i termofor. Fundacja Rodzić po Ludzku zachęca, żeby w czasie porodu się ruszać i zmieniać pozycję, a w przerwach między skurczami oddychać swobodnie i powoli.

Aplikacja Contraction Timer ma prowadzone ćwiczenie oddechowe: wdech nosem, potem długi wydech, jeśli chcesz, z wibracjami. Jej stoper, dostępny bezpłatnie także jako licznik skurczów online, zapisuje za Ciebie czas trwania i odstępy. Oba wypróbujesz jeszcze przed porodem.

Gdy to nie wystarcza, szpital może zaproponować farmakologiczne łagodzenie bólu. Pacjent.gov.pl wymienia znieczulenie zewnątrzoponowe, znieczulenie wziewne mieszaniną tlenu i podtlenku azotu oraz leki przeciwbólowe z grupy opioidów i przypomina, że rodząca ma prawo do łagodzenia bólu porodowego, w tym do znieczulenia zewnątrzoponowego.