มูกเลือดใกล้คลอด: มูกใกล้คลอดหน้าตาแบบไหน และบอกอะไรได้บ้าง

เข้าห้องน้ำแล้วเห็นก้อนมูกเหนียวข้นติดกระดาษชำระ อาจมีเส้นสีชมพูหรือน้ำตาลปนอยู่ ในช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ นั่นอาจเป็นมูกใกล้คลอด หรือที่คุณแม่หลายคนเรียกว่ามูกเลือดใกล้คลอดเมื่อมีเลือดปน มูกนี้หลุดออกมาได้ตามปกติในสัปดาห์สุดท้าย ถ้าอายุครรภ์ 37 สัปดาห์ขึ้นไป อาการนี้อย่างเดียวมักไม่ใช่เรื่องน่ากังวล (Cleveland Clinic)

มูกที่หลุดออกมาบอกว่าปากมดลูกเริ่มนุ่มลงหรือเริ่มเปิดแล้ว แต่บอกไม่ได้ว่าจะเริ่มคลอดเมื่อไร ถ้ายังไม่ถึง 37 สัปดาห์ หรือมีเลือดออกมากกว่าเล็กน้อย ให้โทรหาโรงพยาบาลเลย ไม่ต้องรอดูอาการ คู่มือของโรงพยาบาลศิริราชให้มาพบแพทย์เมื่อมีเลือดออก ไม่ว่ามากหรือน้อย ถ้าแยกไม่ออกว่าเป็นมูกปนเลือดหรือเลือดออก ก็โทรได้เลย

มูกใกล้คลอดคืออะไร

ตั้งแต่ช่วงต้นของการตั้งครรภ์ มูกจะสะสมในช่องปากมดลูกจนกลายเป็นก้อนเหนียวข้น ปิดทางเข้าปากมดลูกไว้ และช่วยกันไม่ให้เชื้อแบคทีเรียขึ้นไปถึงมดลูก ฮอร์โมนการตั้งครรภ์ที่สูงขึ้น เช่น โปรเจสเตอโรน เป็นตัวสร้างก้อนมูกนี้

เมื่อใกล้กำหนดคลอด ปากมดลูกจะเริ่มนุ่มลง บางลง และเปิดขยาย ก้อนมูกจึงหลวมและถูกดันลงมาในช่องคลอด คุณจึงเห็นมันที่กางเกงชั้นในหรือกระดาษชำระ การมีเพศสัมพันธ์ในสัปดาห์ท้าย ๆ และการตรวจปากมดลูกตอนฝากครรภ์ก็ทำให้มูกหลุดได้เช่นกัน

ร่างกายผลิตมูกต่อเนื่องตลอดการตั้งครรภ์ ก้อนมูกจึงสร้างขึ้นใหม่ได้บางส่วน บางคนจึงเห็นมูกหลุดออกมาครั้งหนึ่ง แล้วมีออกมาอีกในภายหลัง

มูกเลือดใกล้คลอดหน้าตาแบบไหน

มูกใกล้คลอดของแต่ละคนดูต่างกันเล็กน้อย Cleveland Clinic อธิบายลักษณะทั่วไปไว้ดังนี้

• ใส ขาวขุ่น หรือมีเลือดปนเล็กน้อย ซึ่งอาจเป็นสีชมพู แดง หรือน้ำตาล
• ยืดเป็นสาย เหนียว คล้ายวุ้น
• ยาวประมาณ 2.5 ถึง 5 เซนติเมตร (1 ถึง 2 นิ้ว) หรือราว 1 ถึง 2 ช้อนโต๊ะ
• ส่วนใหญ่ไม่มีกลิ่น

สิ่งที่ใกล้เคียงที่สุดคือเสมหะข้น ๆ เวลาเป็นหวัด และดูต่างจากเลือดประจำเดือนมาก อาจหลุดออกมาเป็นก้อนเดียวหรือหลายชิ้นเล็ก ๆ ถ้าค่อย ๆ หลุดทีละน้อย คุณอาจไม่ทันสังเกตเลย

สีของมูกใกล้คลอด แบบไหนปกติ

สิ่งที่เห็น	มักหมายถึง	ควรทำอย่างไร
ใสหรือขาวขุ่น (มูกใสใกล้คลอด)	มูกใกล้คลอดตามปกติ	จดไว้ และสังเกตอาการใกล้คลอดอื่น ๆ
ชมพู หรือมีเส้นสีแดงหรือน้ำตาล	เลือดเล็กน้อยจากปากมดลูก แบบมูกเลือดใกล้คลอด	สังเกตปริมาณ
แดงสด หรือมีเลือดมากกว่าไม่กี่เส้น	อาจเป็นสัญญาณว่ามีบางอย่างผิดปกติ	โทรหาโรงพยาบาลทันที
เขียวหรือเหลือง หรือมีกลิ่นเหม็น	อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อในช่องคลอด (NHS)	โทรหาพยาบาลหรือคุณหมอ

มูกใกล้คลอดกับมูกเลือดคืออะไร ต่างกันอย่างไร

สองอย่างนี้ใกล้เคียงกันมาก NHS ของอังกฤษเรียกรวม ๆ ว่า “show” เมื่อก้อนมูกหลุดออกมา Cleveland Clinic แยกละเอียดกว่า มูกใกล้คลอดส่วนใหญ่เป็นมูก ส่วนมูกเลือดใกล้คลอด (bloody show) ส่วนใหญ่เป็นเลือดจากปากมดลูก ซึ่งอาจมีมูกจากก้อนมูกปนมาด้วย

ปากมดลูกมีหลอดเลือดอยู่มาก เมื่อนุ่มลงและเปิดขยายจึงมีเลือดออกเล็กน้อยได้ มูกเลือดใกล้คลอดอาจเป็นสีแดง น้ำตาล หรือชมพู ยืดเป็นสายและเหนียวคล้ายวุ้นเหมือนกัน บางครั้งเป็นมูกที่มีเลือดปนแค่ไม่กี่เส้น Cleveland Clinic ระบุว่ารวมแล้วไม่ควรเกินหนึ่งหรือสองช้อนโต๊ะ

บางคนเห็นมูกปนเลือดตั้งแต่หลายสัปดาห์ก่อนคลอด บางคนมีตอนเริ่มเจ็บท้องคลอดแล้ว และบางคนไม่เคยสังเกตเห็นเลย เลือดออกกะปริบกะปรอยหลังตรวจปากมดลูกเป็นเรื่องปกติและไม่จำเป็นต้องเป็นมูกเลือดใกล้คลอด การเซาะถุงน้ำคร่ำ (membrane sweep) ทำให้เกิดได้ทั้งสองอย่าง หลังมีมูกเลือดใกล้คลอด การคลอดอาจเริ่มภายในไม่กี่ชั่วโมง หรืออาจยังอีกหลายวัน

โรงพยาบาลรามาธิบดีนับมูกหรือมูกปนเลือดที่ไหลออกจากช่องคลอดเป็นอาการหนึ่งของเจ็บครรภ์จริง ร่วมกับท้องแข็ง (การหดรัดตัวของมดลูก) ที่ถี่ขึ้นและแรงขึ้น ส่วนเจ็บครรภ์เตือนจะไม่มีมูกหรือมูกปนเลือด

มูกใกล้คลอด ตกขาว และน้ำเดิน แยกอย่างไร

ตกขาวจะมากขึ้นในช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ การเห็นตกขาวที่กางเกงชั้นในมากกว่าเดิมจึงเป็นเรื่องปกติ ตารางนี้เปรียบเทียบทั้งสี่อย่างตาม NHS และ Cleveland Clinic

คืออะไร	ลักษณะ	ควรทำอย่างไร
ตกขาวปกติ	บาง ใสหรือขาวขุ่นเหมือนน้ำนม ไม่มีกลิ่นเหม็น	ไม่ต้องทำอะไร เว้นแต่ลักษณะเปลี่ยนไป
มูกใกล้คลอด	ข้นกว่า คล้ายวุ้น ออกมาทีละมากกว่า ใสจนถึงชมพูหรือน้ำตาล	จดไว้ และสังเกตอาการอื่น
มูกเลือดใกล้คลอด	มูกที่มีเลือดปนเล็กน้อย สีชมพู แดง หรือน้ำตาล	สังเกตปริมาณ
น้ำคร่ำ	ใสและสีจาง ซึมออกมาไม่หยุดหรือไหลพรวด	โทรหาโรงพยาบาล

น้ำคร่ำอาจแยกจากปัสสาวะได้ยาก และช่วงแรกอาจมีเลือดปนเล็กน้อย ถ้าไม่แน่ใจว่าน้ำเดินหรือเปล่า ให้ใช้ผ้าอนามัยแทนผ้าอนามัยแบบสอด แล้วโทรหาโรงพยาบาล NHS อธิบายว่าผ้าอนามัยช่วยให้พยาบาลดูสีของน้ำได้ และเอกสารภาษาไทยของ NSW Health ก็แนะนำแบบเดียวกัน โดยพยาบาลผดุงครรภ์จะตรวจทั้งสีและกลิ่นเมื่อคุณมาถึงโรงพยาบาล บทความน้ำเดินอธิบายว่ามักเกิดอะไรต่อไป

มูกเลือดออกกี่วันคลอด

ไม่มีคำตอบตายตัว และแหล่งข้อมูลอธิบายช่วงเวลาต่างกันเล็กน้อย

• ACOG (วิทยาลัยสูติแพทย์และนรีแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา) ระบุว่าก้อนมูกถูกดันออกมาเมื่อปากมดลูกเริ่มเปิด ซึ่งอาจเป็นหลายวันก่อนคลอดหรือตอนเริ่มเจ็บท้องคลอด
• NHS ระบุว่าการคลอดอาจตามมาเร็ว หรืออาจอีกหลายวัน
• Cleveland Clinic ระบุว่าการคลอดอาจเริ่มภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือหลายวัน แต่บางครั้งก็อีกไม่กี่สัปดาห์

Cleveland Clinic บอกว่าส่วนใหญ่มูกไม่หลุดจนกว่าจะเลย 37 สัปดาห์ อาจหลุดก่อนกำหนดคลอดไม่กี่วันหรือไม่กี่สัปดาห์ บางคนหลุดตอนเข้าสู่ระยะคลอดเต็มที่แล้ว และบางคนเริ่มคลอดโดยไม่เคยสังเกตเห็นมูกเลย

มูกที่หลุดก็บอกไม่ได้ว่าปากมดลูกเปิดกี่เซนติเมตร ปากมดลูกอาจเปิดไปหลายเซนติเมตรก่อนที่มูกจะหลุด และมูกหลุดได้ทุกช่วงที่ปากมดลูกกำลังเปิด

ท้องแข็งบอกได้มากกว่า เจ็บท้องคลอดจะมาเป็นจังหวะสม่ำเสมอและถี่ขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป (ACOG) การเปลี่ยนแปลงอื่นที่ควรสังเกตอยู่ในอาการใกล้คลอด

มูกใกล้คลอดหลุดแล้ว ควรทำอย่างไร

ถ้าอายุครรภ์ยังไม่ถึง 37 สัปดาห์และคิดว่ามูกใกล้คลอดหลุด ให้โทรหาโรงพยาบาล Cleveland Clinic ระบุว่าอาจเป็นสัญญาณของการคลอดก่อนกำหนดหรือภาวะแทรกซ้อนอื่น ถ้าไม่แน่ใจว่าสิ่งที่เห็นใช่มูกใกล้คลอดหรือเปล่า ก็โทรไปเล่าให้พยาบาลฟังได้เสมอ

• จดสี ปริมาณ และลักษณะไว้ หรือถ่ายรูปเก็บไว้ Cleveland Clinic บอกว่าช่วยให้คุณหมอแยกได้ว่าเป็นมูกใกล้คลอดหรือมูกเลือดใกล้คลอด
• ถ้าอายุครรภ์ 37 สัปดาห์ขึ้นไปและไม่มีอาการอื่น คุณหมออาจไม่มีข้อกังวล Cleveland Clinic ระบุว่าโดยทั่วไปไม่มีอะไรที่ต้องงด ตราบใดที่ยังไม่มีน้ำเดิน ถามคุณหมอเรื่องกรณีของคุณ
• ถ้าโทร ให้บอกอายุครรภ์ สิ่งที่เห็นและเห็นเมื่อไร และมีท้องแข็งหรือมีน้ำไหลออกมาด้วยหรือไม่

Cleveland Clinic ระบุสัญญาณอื่นที่บอกว่าการคลอดใกล้เข้ามา

• ปวดคล้ายปวดประจำเดือนที่มา ๆ หาย ๆ
• รู้สึกหน่วงในอุ้งเชิงกรานมากขึ้นเมื่อลูกเคลื่อนต่ำลง
• ท้องแข็งที่แรงขึ้นและถี่ขึ้น
• น้ำเดิน

ถ้าเริ่มท้องแข็ง ให้จับเวลาเพื่อดูว่าเข้าจังหวะหรือยัง ตัวจับเวลาท้องแข็งออนไลน์ใช้ฟรี บอกว่าแต่ละครั้งนานเท่าไรและห่างกันกี่นาที แอป Contraction Timer ทำแบบเดียวกันบนมือถือ และแอปคำนวณอย่างไรอธิบายที่มาของตัวเลข เมื่อท้องแข็งเริ่มสม่ำเสมอ บทความท้องแข็งแบบไหนอันตราย ควรไปโรงพยาบาลเมื่อไรช่วยให้ตัดสินใจได้ว่าควรออกจากบ้านเมื่อไร